पुण्यातील तुळशी गावात २५ वर्षांपासून पाण्याचा भीषण दुष्काळ, त्रस्त ग्रामस्थांचे ‘गाव विक्रीस आहे’चे फलक लावून अनोखे आंदोलन

Raashtrahittimes ग्राउंड रिपोर्ट: महाराष्ट्रातील पुणे परिसरातील तुळशी गावातील ग्रामस्थांनी गेल्या २५ वर्षांपासून सुरू असलेल्या भीषण पाणीटंचाईविरोधात तीव्र संताप व्यक्त करत एक अत्यंत लक्षवेधी व धक्कादायक पाऊल उचलले आहे. गावामध्ये पाण्याचा एकही थेंब मिळत नसल्याने आणि प्रशासनाकडून वारंवार विनंती करूनही दुर्लक्ष होत असल्याने, संतप्त ग्रामस्थांनी गावात ‘गाव विक्रीस आहे’ असे फलक लावले आहेत. या अनोख्या आंदोलनामुळे संपूर्ण राज्यभरात खळबळ उडाली असून, प्रशासकीय यंत्रणेच्या कार्यक्षमतेवर मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. एका मोठ्या सिंचन प्रकल्पाच्या अगदी जवळ असूनही या गावाला पाण्याचा लाभ मिळालेला नाही, ज्यामुळे नागरिकांमध्ये निराशेचे वातावरण पसरले आहे.

ग्राउंड से मुख्य जानकारी (Key Takeaways)

• तुळशी गावात मागील २५ वर्षांपासून सिंचन आणि पिण्याच्या पाण्याचा गंभीर प्रश्न प्रलंबित आहे.
• मोठा सिंचन प्रकल्प जवळ असूनही गावातील शेतकरी आणि नागरिक पाण्यासाठी वणवण भटकत आहेत.
• गेल्या ४५ दिवसांपासून पावसाचा एकही थेंब न पडल्यामुळे सद्यस्थिती अधिकच बिकट झाली आहे.
• ग्रामस्थांनी तीव्र निषेध नोंदवण्यासाठी ‘गाव विक्रीस आहे’ असे फलक उभारले आहेत आणि आमरण उपोषणाचे हत्यार उपसले आहे.

घटनाक्रम का सिलसिलेवार ब्योरा (Chronological Event Breakdown)

पुण्याजवळील तुळशी गावातील हा पाणीप्रश्न काही आजचा नाही. गेल्या अडीच दशकांपासून येथील जनता पिण्याच्या पाण्यासाठी आणि शेतीच्या सिंचनासाठी संघर्ष करत आहे. गावाच्या हद्दीतून किंवा अगदी जवळून एक मोठा सिंचन प्रकल्प गेला असला, तरी जलवाहिन्या किंवा योग्य नियोजन नसल्यामुळे या प्रकल्पाचे पाणी तुळशी गावापर्यंत पोहोचू शकलेले नाही. स्थानिक शेतकऱ्यांनी अनेकदा सिंचन विभागाकडे आणि जिल्हा प्रशासनाकडे लेखी निवेदने दिली, आंदोलने केली, परंतु केवळ आश्वासनांशिवाय ग्रामस्थांच्या हाती काहीही पडले नाही. यंदाच्या उन्हाळ्यात परिस्थिती अधिकच स्फोटक झाली आणि त्यातच मागील ४५ दिवसांपासून पावसाने पूर्णपणे पाठ फिरवल्यामुळे शेतातील पिके डोळ्यांसमोर जळून खाक होऊ लागली. पिण्याच्या पाण्यासाठी महिलांना मैलोन्मैल पायपीट करावी लागत आहे. या सर्व प्रकारामुळे संतापलेल्या ग्रामस्थांनी एकत्र येऊन सामूहिक निर्णय घेतला आणि अखेरीस ‘गाव विक्रीस आहे’ असा मजकूर असलेले फलक गावाच्या प्रवेशद्वारावर आणि प्रमुख चौकात झळकवले.

प्रशासनिक व स्थानीय प्रतिक्रिया (Official Action & Public Reaction)

गाव विक्रीस असल्याच्या फलकांची बातमी वाऱ्यासारखी पसरल्यानंतर स्थानिक राजकीय वर्तुळात आणि प्रशासकीय वर्तुळात एकच धावपळ उडाली. महसूल व सिंचन विभागाचे अधिकारी तातडीने गावात दाखल झाले आणि ग्रामस्थांची समजून काढण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, जोपर्यंत पाण्याचा शाश्वत प्रश्न मार्गी लागत नाही, तोपर्यंत मागे हटणार नाही, अशी ठाम भूमिका ग्रामस्थांनी घेतली आहे. प्रशासनाने तात्पुरत्या स्वरूपात टँकरद्वारे पाणीपुरवठा करण्याचे आश्वासन दिले आहे, परंतु ग्रामस्थांच्या मते टँकर हा तात्पुरता उपाय असून त्यांना कायमस्वरूपी पाणी हवे आहे.

आमच्या पिढ्या पाण्यासाठी वणवण भटकत आहेत. मोठ्या प्रकल्पाचे पाणी आमच्या शेजाऱ्यांच्या गावाला मिळते, पण आमची माती कोरडीच राहते. जर सरकार आम्हाला पाणी देऊ शकत नसेल, तर आम्ही हे गावच विकायला काढले आहे, जेणेकरून कुणीतरी श्रीमंत व्यक्ती येऊन आमची तहान भागवू शकेल. – संतप्त ग्रामस्थ, तुळशी गाव

आगे क्या? (What Lies Ahead)

तुळशी गावातील हा पाण्याचा प्रश्न आता केवळ स्थानिक पातळीवर उरलेला नसून तो राज्य पातळीवरील गंभीर चर्चेचा विषय बनला आहे. प्रशासनाने यावर तात्काळ पावले उचलून सिंचन प्रकल्पावरून तुळशी गावासाठी थेट जलवाहिनी टाकण्याचे काम युद्धपातळीवर हाती घेण्याची गरज आहे. ग्रामस्थांचे आमरण उपोषण आणि ‘गाव विक्रीस आहे’ ही घोषणा शासनाच्या डोl्यात अंजन घालणारी ठरली असून, आगामी काळात शासन यावर काय ठोस निर्णय घेते आणि तुळशीकरांच्या घशाची कोरड कधी भागत, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.